English

Cadwraeth, gwarchodaeth a heriau dehongli

Mae llawer o seliau wedi goroesi am gannoedd o flynyddoedd mewn cyflwr da ond mae eraill wedi dirywio ac rydyn ni’n dibynnu ar archifwyr a gwarchodwyr i’w diogelu. Y mathau mwyaf cyffredin o ddifrod i seliau yw tolcio’r ymylon, caenu a chraciau ar draws yr arwyneb: er mai bychan yw’r difrod yn aml, os na roir sylw iddo gall arwain at ddadfeiliad y sêl yn gyfan gwbl.

Mae’r rhan fwyaf o’r seliau a ddangosir yn yr arddangosfa hon yn cynnwys delweddau a geiriau y gellir eu gweld yn rhwydd. Fodd bynnag, mae arwynebau treuliedig iawn gan gryn nifer o argraffiadau sêl yr Oesoedd Canol ac mae hynny’n golygu bod y cynllun a’r arysgrif yn anodd eu dirnad. Mae golau gogwydd a mwyhad yn gallu helpu’r sawl sy’n syllu arnynt drwy amlygu motiffau a geiriau ar seliau treuliedig. Mae profiad – yn arbennig gwybod beth y gellid ei ddisgwyl mewn cyd-destun arbennig – hefyd yn werthfawr ar gyfer adnabod motiffau.